Cẩm nang phân lân: Phần 1: Giới thiệu các loại phân lân hóa học

GS Võ Minh Kha, Hướng dẫn thực hiện sử dụng phân bón, NXB Nông nghiệp, Hà Nội,1996.

Người ta phân loại những loại lân theo độ hòa tan của chúng

1/ Phân lân hòa tan trong nước: supe lân (SP), điamôn photphat (DAP)

2/ Phân lân ít hòa tan trong nước, chỉ hòa tan trong axit yếu như axit xitric 2 % axit foomic hay xitrat amôn, phân lân nung chảy TP, photphat cứt sắt (còn gọi là Toomat sowlac), photphan, phân lân kết tủa (dicanxi phôtphat) và phân lân chậm tan (phân lân axit hóa một phần).

3/ Phân lân khó tan. Đó là những loại quặng tự nhiên khai từ mỏ lên đem nghiền để bón trực tiếp như apatit, photphorit, bột xương động vật...

Người ta còn phân loại theo quá trình chế biến:

1/ Phân lân tự nhiên: là sản phẩm khai thác từ những mỏ, nghiền bột đem sử dụng, ko qua quá trình chế biến. Phần to phân lân tự nhiên là phân khó hòa tan: apatit photphorit, vivianit.

2/ Phân lân chế biến bằng axit. Sở hữu hai loại:

 - Hòa tan trong nước: supe lân, điamôn photphat.

 - Hòa tan trong axit yếu: phân lân kết tủa, phân lân chậm tan.

3/ Phân lân sử dụng nhiệt năng để chuyển hóa: Những loại phân lân nung chảy và phân lân cứt sắt.

1. Những loại phân lân điều chế bằng axit.

1.1. Supe lân.

Supe lân là loại phân lân được sản xuất bằng cách cho tác động axit sunfuric với apatit. Lượng axit được tính toán thế nào để chuyển hết apatit thành canxi photphat. Trên thị trường sở hữu 3 loại supe lân:

- Loại supe lân thông thường: Loại này điều chế bằng cách cho tác động photphat tự nhiên với axit sunfuric, tạo thành monocanxi photphat và thạch cao. Tỷ lệ thạch cao chiếm 50%. Tùy theo hàm lượng lân trong quặng apatit mà tỷ lệ lân trong phân thay đổi từ 16 - 24 % P2O5 tan trong am ôn xitrat trong đó sở hữu tới 90 % tan trong nước, ngoài ra sở hữu từ 8 - 12 % và khoảng 28 % CaO ở dạng CaSO4, một ít vi lượng như Fe, Zn, Mn, Bo, Mo.

- Loại supe lân giàu: là loại supe lân điều chế từ apatit tác động bởi hỗn hợp axit sunfuric và photphoric. Tùy theo tỷ lệ giữa axit sunfuric và axit photphoric mà sở hữu chứa 25 - 35 % P2O5 hòa tan trong a môn xitrat. Lượng CaSO4 còn lại ít hơn trong supe lân, chứa từ 6 - 8% S và khoảng 20 % CaO..

- Loại supe lân rất giàu: Được sản xuất bằng cách cho tác động axit photphoric với apatit sở hữu chứa từu 36 -38% P2O5 tan trong amôn xitrat.

Trong quặng apatit sở hữu chứa Fe, Al và những vi lượng nhỏ to tùy quặng. Axit sunfuric cũng kết hợp với Fe, Al tạo thành sufat sắt hay sunfat nhôm.

Trước đây người ta cho rằng lân tan trong nước càng nhiều chất lượng supe lân càng cao nên sản xuất supe lân thường tiêu dùng thừa một ít axit tạo thành axit photphoric, để cho trong lúc chứa trữ supe lân, lân hòa tan trong nước ko chuyển trái lại thành lân ít hòa tan. Vì vậy, supe lân thường chua. Lượng axit càng cao, supe lân càng dễ hút ẩm, ướt nhão. Thông thường tỷ lệ axit trong phân ko nên quá 5% và độ ẩm dưới 13%. Từ lúc người ta nhận thấy rằng ko nhất thiết lân phải hòa tan trong nước nhiều cây mới dễ sử dụng, những nhà sản xuất phân supe lân giảm bớt số axit sử dụng, phân sở hữu chứa hai canxi phôtphat nhiều hơn, phân ko chua ít hút ẩm và tơi rời hơn.

Tùy theo vật liệu sử dụng mà supe lân sở hữu màu xám trắng hay xám xẫm. Trên thị trường thường trình bày dưới hai dạng: Dạng supe lân bột và dạng supe lân viên. Do lân trong supe lân dễ hòa tan, lúc bón vào đất dễ bị những nhân tố trong đất chuyển thành dạng cây khó sử dụng. Viên phân supe lân thành viên nhằm giảm hiện tượng này làm cho hiệu quả supe lân cao hơn.

Tương tự hai mặt mạnh của supe lân là:

- Dễ hòa tan, hiệu quả nhanh hơn những loại phân lân khác.

- Sở hữu chứa S.

Mặt mạnh thứ hai sắp đây mới khởi đầu nhận thức hết. Nếu liên tục bón nhiều phân đã bị tẩy bớt lưu huỳnh như loại supe lân rất giàu điều chế từ axit photphoric trong nhiều năm thì sự thiếu S ngày càng thể hiện rõ nét. Trong tương lai S được xem là yếu tố phân bón thì supe lân nên được xem là loại phân sở hữu hai yếu tố.

Vì hàm lượng lân trong supe lân và hàm lượng S trong phân thay đổi rất to tùy theo chất lượng quặng và qui trình sản xuất nên phân lân trên thị trường cần được ghi ít nhất hàm lượng của lân hòa tan trong a môn xitrat và hàm lượng S tổng số. Ghi rõ hàm lượng CaO và những vi lượng khác của phân là điều nên làm.

Trên thương trường còn sở hữu loại phân supe được sản xuất từ axit xitric, hoặc hỗn hợp axit xitric và axit sunfuric. Sản phẩm là những nitrophotphat sở hữu hàm lượng N và P2O5 khác nhau. Tùy theo tỷ lệ giữa N và P mà nó được sư dụng như phân lân hay phân đạm (sẽ trình bày ở dạng phân phức).

Nhà máy supe lân Lâm Thao Vĩnh Phú và nhà máy supe lân Long Thành chủ yếu sản xuất phân supe lân. Supe lân Lâm Thao sở hữu chứa 16,5% P2O5 tan trong xitrat amôn 11,2%,  22-23% CaO và sở hữu chứa ít hơn 4 % axit sự do.

Vì nước ta, diện tích trồng lúa rất to, sản xuất phân lân chủ yếu là để bón cho lúa nên cả hai nhà máy supe lân Lâm Thao và Long Thành đều chưa trang bị dây chuyền để sản xuất supe lân viên. Chắc rằng sản xuất phân viên sau này sẽ được chú ý, vì trên đất laterit chua, hiệu quả của phân viên sẽ cao hơn và bền hơn phân bột rất nhiều.

Supe lân là loại phân rất quý cho đất trung tính, đất cacbonat và đất cà giang (đất kiềm do nhiều natri). Bón supe lân vào những loại đất này, lân cũng bị hấp phụ giữ lại do chuyển thành những dạng hợp chất lân giàu canxi, ít hòa tan hơn. Nhưng những hợp chất này về sau vẫn tiếp tục được cây sử dụng. Ở những loại đất sở hữu độ chua cao, nhiều sắt di động như đất chua, đất phèn, đất đồi laterit chua, đất trũng lầy thụt, supe lân dễ bị hấp phụ và giữ chặt trên keo đất hoặc chuyển thành những photphat Fe, Al. Lân bị giữ chặt theo kiểu này cây ko còn sử dụng được nữa. Nhiều thí nghiệm trên đất đồi trồng hoa màu chua hiệu lực vụ sau của supe lân rất thấp còn trên đất phèn, nhất là sau lúc đất bị xì phèn hiệu lực còn lại ko còn gì nữa.

Sản xuất những loại supe lân viên hay những loại phân lân axit hóa một phần (tiêu dùng lượng axit ít hơn trật tự thông thường) cần được xem xét tới, vì hiệu quả phân sẽ cao hơn.

Trộn thêm những loại vi lượng vào supe lân rất sở hữu ích, vừa sản xuất thêm vi lượng hữu hiệu cho cây vừa làm tăng hiệu lực supe lân. Những vi lượng thường được chú ý là bo, molipđen, kẽm và mangan. Super lân tiêu dùng bón cho cây họ đậu nên chú ý trộn thêm magiê, mangan, molypđen và bo cho vùng trồng lúa nên chú ý tới kẽm và đồng. Những nhận xét trước hết của trung tâm nông nghiệp Đồng Tháp Mười cho thấy trên đất phèn nên chú ý trộn thêm bo. Nhà máy super lân Long Thành đã trộn thêm bột đá xà vân để sở hữu loại super lân M chứa 17% P2O5 tổng số, 14,2% P2O5 tan trong amôn xitrat và 3% MgO và lượng axit còn lại 1%.

Trong thành phần super lân sở hữu canxi sunfat. Ngoài tác dụng sản xuất S ra, canxi sunfat còn là chất để cải tạo đất kiềm do natri gây ra. Canxi trong CaSOđẩy Na ra khỏi keo đất và làm giảm độ kiềm của đất. Super lân sở hữu thể xem như là chất cải tạo đất kiềm sở hữu hiệu quả cao do tỷ lệ 50% CaSO4.

Trước đây do tính chất cải tạo kiềm này người ta lầm tưởng bón supe lân làm chua đất. Theo Gros nhiều thí nghiệm lâu năm chứng tỏ rằng ngay cả lúc bón với liều lượng cao supe lân ko tác động tới độ chua của đất.

Phân supe lân thích hợp cho tất cả những loại đất, loại cây, sở hữu thể tiêu dùng để bón lót, lên mặt đất hoặc bón theo hàng theo hốc, sở hữu thể tiêu dùng để bón thúc, hòa nước để tưới và phun lên lá. Ở đất chua, hiệu lực supe lân sở hữu thể được tăng cường nếu đất được bón vôi.

Nông dân miền Bắc đã quen với tập quán ủ phân chuồng sở hữu thêm supe lân. Cách làm này làm cho hiệu lực phân lân tăng và làm giảm sự mất đạm lúc ủ phân.

1.2. Phân monoamôn photphat (MAP) và phân diamon photphat (DAP).

Phân DAP được sản xuất bằng cách cho phối hợp khí amoniac với axit photphoric tạo thành một hỗn hợp monoamon photphat, diamon photphat và triamon photphat mà diamon photphat là chủ yếu. Hợp chất này dễ hòa tan cây sử dụng và vững bền hơn triamon photphat (ko bị phá vỡ mà mất amon) lại sở hữu tỷ lệ amon cao hơn monoamon photphat. Hàm lượng  46-50% P2O5 hòa tan trong amon xitrat 2% và 18 - 20 % N. Phân sở hữu thành phần monoamon phôtphat là chính cũng được sử dụng khá phổ biến. Tỷ lệ N trong phân là 12 - 15% N và 49 - 61 % N, 20% P2O5 và sở hữu 7 -8 %.

Những loại phân này hoàn toàn hòa tan trong nước, dễ hút ẩm nên thường được sản xuất dưới dạng viên hoặc tiêu dùng để sản xuất những loại phân đa nhân tố. Phân tiêu dùng trực tiếp bón lót hoặc bón thúc.

Ưu điểm của DAP và MAP là loại phân giàu chất dinh dưỡng, chứa hàm lượng lân cao nhất trong những loại phân lân và còn chứa đạm nên vận chuyển rẻ tiền hơn.

Lượng đạm so với lân thấp nên thích hợp cho những vùng đất giàu hữu cơ, giàu đạm, chua và thiếu lân. Những vùng đất rừng mới khai phá, những loại đất vùng ven biển mới tiêu thủy để trồng trọt còn giàu hữu cơ và đạm mà lại thiếu lân tiêu dùng loại phân này rất hợp.

Sau 10 - 15 năm khai phá và thường xuyên sử dụng loại phân này, tỷ lệ N và P trong phân trở thành ko thích hợp nữa. Đất sau nhiều năm khai phá và bón đạm ít, nghèo dần hữu cơ và đạm do bón lượng lân cao, đạm thấp nên đất thiếu đạm và những yếu tố khác. Đó là tình hình diễn biến của sử dụng phân bón ở những tỉnh Đồng bằng Sông Cửu Long trong nhiều năm qua. Sự ưa thích DAP giảm dần và công thức phối hợp supe lân hoặc phân lân nung chảy với ure nên khuyến cáo ở những vùng thâm canh. Ở những vùng mới khai phá, một công thức phối hợp DAP với ure và phân lân nung chảy để sở hữu thể khử chua, sản xuất sớm P cho giai đoạn đầu và lân cho giai đoạn sau nên được khuyến cáo cho vùng Đồng bằng Sông Cửu Long.

1.3. Phân nitrophos.

Phân nitrophos là phân sản xuất từ quặng sở hữu chứa lân và axit nitric. Sản phẩm tạo ra sở hữu chứa canxi nitrat nên dễ hút ẩm, chảy nước. Người ta khắc phục bằng cách cho thêm axit sunfuric và axit photphoric để tạo canxi photphat, hoặc tiêu dùng CO2 để tạo ra CaCO3. Tương tự phân sẽ là một hỗn hợp đa nhân tố. Những loại phân lân sản xuất từ axit nitric phổ biến trên thị trường E.U (Pháp, Ý, Hà Lan).

Ưu điểm của những nitrophos là loại phân sở hữu khả năng khử chua và ít hòa tan. Lượng lân hòa tan trong nước chỉ chiếm 80% tổng số.

Nhược điểm của nitrophos là hàm lượng thấp, dễ chảy nước và giá thành khá cao.

Hiệu quả của dạng đạm nitrat ở ruộng lúa và vùng đất nhiệt đới rửa trôi nhiều thấp hơn những dạng đạm amon cũng là điều cần được cân nhắc lúc xét chọn loại phân lân thích hợp cho nông nghiệp Việt Nam.

1.4. Lưu ban và tripsupe.

Những loại phân này được điều chế bằng cách tiêu dùng axit photphoric kết hợp với CaCO3 tạo thành môn canxi photphat. Loại này được gọi là strip supe lân sở hữu hàm lượng P2O5 cao sở hữu lúc tới 50% P2O5, ko sở hữu CaSO4. Loại thứ hai được sản xuất bằng cách cho H3PO4 tác động lên apatit. Hàm lượng P2O5 vào khoảng 30%. Loại này gọi là lưu ban supe.

Hiệu quả của loại phân này khác supe lân ở những thành phần phụ còn lại trong phân trước hết là lưu huỳnh. Phân sẽ tốt hơn supe lân ở những vùng quá giàu lưu huỳnh và trái lại ở những vùng nghèo lưu huỳnh hiệu quả sẽ kém hơn supe lân. Nhu cầu bón S khởi đầu lộ rõ, ưu thế của supe lân đơn ngày càng nên được coi trọng hơn.

1.5. Silico photphat canxi.

Là loại phân lân sản xuất bằng cách cho H3PO4 và SiO2 tác động với apatit, tạo ra CaO.3P2O5.SiO2 (silicophotphat canxi) sở hữu chứa 63 - 64 % P2O5 trong đó 92 - 94% tan trong nước 21 - 26% CaO và 10 - 11% SiO2.

Phân silico photphat canxi sở hữu ưu thế hơn những loại lưu ban và trip supe do tác động của SiO2. Loại phân này làm cho cây hòa thảo cứng cây.

1.6. Những loại meta photphat.

Từ axit octophotphoric (H3PO4) người ta sản xuất ra những loại axit đậm đặc hơn bằng cách chưng chứa. Những axit này là axit pyro photphoric (H4P2O7) axit meta photphoric (HPO3) và những axit poliphotphoric khác sở hữu thể chứa tới 65 - 83% P2O5 hay còn cao hơn nữa. Sử dụng những axit này để tạo với canxi hay kali những muối photphat.

Metaphotphat canxi: Là loại phân tinh thể giòn và óng ánh như thủy tinh chứa 64 - 70% P2O5 ngoài ra còn sở hữu CaO, Fe2O3, Al2O3, silic và fluor. Sở hữu 3 cách sản xuất meta photphat canxi. Cách thứ nhất từ axit meta photphoric ít phổ biến. Cách thứ hai sản xuất từ quặng apatit và P2O5 gia nhiệt cao. Hai cách sản xuất sau thông dụng hơn. Những meta phophat do cách sản xuất và tính ít hòa tan sở hữu thể xếp vào nhóm phân lân nung chảy; và là loại phân ko hòa tan trong nước mà chỉ hòa tan trong axit yếu hoặc axit loãng, loại phân ít hòa tan.

Meta photphat kali:. Loại phân ở dạng tinh thể nhỏ. Sản phẩm công nghiệp thường là hỗn hợp của meta photphat kali và pyro photphat kali sở hữu chứa khoảng 40% K2O và 60% P2O5.

Những sản phẩm này ko tan trong nước nhưng dễ hòa tan trongg oxalat hay xitrat amon sử dụng như những loại phân lân ít hòa tan.

1.7. Những loại phân supe lân ít hòa tan (chậm tan).

Trong những năm đầu thế kỷ thứ 20, sự phấn đấu của công nghiệp sản xuất phân hóa học nhằm vào:

- Sản xuất những loại phân tan nhiều trong nước để cây thuận lợi sử dụng, hiệu quả nhanh.

- Sản xuất những loại phân sở hữu chứa ba yếu tố phân bón cao.

Dần dần trong quá trình sử dụng người ta thấy rằng nếu độ hòa tan quá cao thì phân lân lại dễ chuyển thành dạng khó hòa tan và bị giữ chặt lại do xúc tiếp nhiều với những nhân tố gây nhất mực và giữ chặt sở hữu sẵn trong đất. Vì vậy, xuất hiện quan niêm cho rằng ko nhất thiết phải phá vỡ hoàn toàn tinh thể apatit bằng lượng axit cao, chỉ cần tiêu dùng một lượng vừa phải đủ để tạo ra sự phá vỡ ban sơ của tinh thể apatit, tạo ra CaHPO4 và những photphat canxi ít hòa tan khác. Loại phân lân này gọi là phân lân bị oxy hóa một phần (PAPR) hay còn gọi là phân ít tan hay phân chậm tan. Sau lúc bón vào đất, phân sẽ tham gia vào những quá trình trong đất mà tiếp tục phân giải. ý định rất được những nhà khoa học Pháp (IRAT CITRAT) và Mỹ (Trung tâm phát triển phân bón quốc tế Alabama) chú ý và đã sản xuất thử nghiệm. Những kết quả thử nghiệm rộng rãi trên mạng lưới nhiều nước và nước ta cho thấy rằng loại phân lân này sở hữu những ưu điểm sau đây:

- Hàm lượng lân tổng số trong phân cao hơn supe lân thông thường. Ví dụ loại phân A sản xuất từ apatit Lào Cai loại I sở hữu hàm lượng P2O5 là 25,1% trong đó sở hữu 69 % tan trong xitrat amon. Do đó vận tải, bảo quản rẻ tiền hơn.

- Giá thành Một kg P2O5 rẻ tiền hơn.

- Hiệu quả vụ đầu ko kém supe lân trên đất ít chua, kém nột ít trên đất trung tính và cao hơn supe lân ở đất chua nhiều. Hiệu quả vụ sau trội hơn rõ.

Loại supe lân PA của nhà máy supe lân Long Thành sở hữu tỷ lệ P2O5 20%, trong đó sở hữu 8% P2O5 hữu hiệu và 4% MgO có nhẽ đã vận dụng thông minh thành tựu nghiên cứu này.

Những kết quả nghiên cứu trên nhiều vùng đất đai khí hậu nước ta miền bắc, miền Trung và miền Nam, trên đất lúa cũng như đất trồng hoa màu cho thấy rằng loại phân này sở hữu nhiều triển vọng.

1.8. Supe lân sản xuất từ những axit clohydric.

Người ta cũng sở hữu thể sản xuất ra loại sản phẩm tương đương supe lân bằng cách cho HCl tác động với apatit. Quá trình này hình thành CaCl2 và làm cho phân ướt. Ở vùng khô hạn ion Cl- sở hữu thể tồn dư trong đất và gây độc cho cây.

Ở vùng mưa nhiều, nhất là vùng đất lúa, Clo dễ bị rửa trôi theo nước thấm sâu. Nhiều kết quả dò hỏi và thí nghiệm cho thấy rằng số lượng Cl- tồn dư  rất thấp ko phát hiện được bằng phương pháp phân tích thông thường, sau 4 vụ trồng lúa bón liên tục bằng phân lân sản xuất từ axit clohydric. Sản xuất phân lân từ axit clohydric nên được chú ý đối với những nước sản xuất nhiều muối như nước ta.

1.9. Phân lân kết tủa (Prexipitat).

Ở những nước ôn đới do sợ rằng clo sẽ tích lũy trong đất gây hại cho hệ sinh vật đất tác động xấu tới chất lượng sản phẩm và làm cho phân ướt nên tìm cách loại CaCl2. Trước hết sử dụng HCl tác động lên apatit để tạo ra axit photphoric sau đó tiêu dùng sữa vôi để kết tủa. Sản phẩm tạo thành là dicanxi photphat và vì vậy gọi là phân lân kết tủa.

Trong phân phức chứa 38 - 42% P2O5, ko hòa tan trong nước mà chỉ hòa tan trong xitrat amon.

Phân lân kết tủa màu trắng đục, vô định hình, tơi rời ít hút ẩm, thích hợp cho đất chua và ít chua.

Phân lân kết tủa thường tiêu dùng để sản xuất những loại phân phức hoặc tiêu dùng để làm thức ăn gia súc.

2. Những loại phân lân sản xuất từ trật tự nhiệt.

Phân lân nung chảy còn được gọi là phân lân cao nhiệt, phân lân thủy tinh, Tecmo photphat. Nguyên lý sản xuất loại phân lân này là: nung chảy quặng apatit ở nhiệt độ cao để chuyển lân thành những hợp chất phức tạp hòa tan được trong axit yếu. Phân này sản xuất trước hết ở Bỉ được đưa ra từ năm 1916 và đã được ứng dụng rộng rãi ở Đức, Bỉ, Hà Lan, Nga, Pháp, Mỹ, Nhật Bản và Trung Quốc. Sở hữu hai loại phân lân nung chảy.

Phân lân nung chảy sở hữu phụ gia kiềm. Loại này sở hữu độ kiềm cao, sở hữu khả năng khử chua và chứa nhiều yếu tố dinh dưỡng quan yếu khác ngoài lân như Mg, Ca, Na, K và những vi lượng tùy thuộc quặng apatit và chất kiềm sử dụng.

Phân lân nung chảy ko tiêu dùng hoặc tiêu dùng ít phụ gia kiềm. Loại này thường sở hữu lượng P2O5 cao hơn nhưng khả năng khử chua thấp hơn và nghèo những yếu tố khác hơn.

2.1. Phân lân nung chảy tiêu dùng phụ gia kiềm.

Những chất kiềm thường tiêu dùng là đá xà vân (secpentin), đá bạch vân (đolomit) quặng olivin. Nước ót thừa ở những ruộng muối sở hữu chứa những muối NaCl, KCl, MgCl2, MgSO4 cũng được tiêu dùng làm chất kiềm để tạo thành loại phân gọi là phân lân nước ót.

+ Photphat canxi - magie ( F.M.P)

Ở nước ta sở hữu hai đơn vị sản xuất phân lân nung chảy Doanh nghiệp phân lân nung chảy Văn Điển và Doanh nghiệp phân lân nung chảy Ninh Bình. Cả hai đơn vị này đều sử dụng quặng apatit loại Hai của mỏ apatit Lào Cai và quặng secpentin Thanh Hóa làm vật liệu chính tạo thành photphat canxi - magie. Sản phẩm của hai đơn vị sở hữu thành phần lân và magie sắp giống nhau.

Phân lân nung chảy Văn Điển sở hữu 3 loại :

+ Loại Một sở hữu tỷ lệ P2O5 20% và MgO 15%.

+ Loại Hai sở hữu tỷ lệ P2O5 17,5 % - 18,5 % và MgO 15-17%.

+ Loại 3 sở hữu tỷ lệ P2O5 15 - 16 % và MgO 17 - 20%.

Ngoài ra còn sở hữu chứa 24 - 30% SiO2 và những vi lượng cần thiết cho cây như:

Sắt              4%

Mangan      0,4%

Đồng           0,02%

Molypđen   0,001%

Coban         0,002%

Bo               0,05 - 0,07%

Lân trong phân lân nung chảy ở dưới dạng phức hợp photphat canxi, magie, ko tan trong nước, sở hữu khoảng 90% tan trong axit xitric 2%. Những loại phân này sở hữu độ kiềm cao PH = 8,5. Lượng vôi và magie trong phân sắp bằng lượng vôi trong bột đá vôi và sở hữu khả năng khử chua bằng 80 - 90% bột đá vôi. Bón 2 - 2,5 kg phân lân nung chảy sở hữu tác dụng khử chua ngang Một kg vôi bột hoặc Hai kg bột đá vôi.

Phân lân nung chảy thương trường hiện nay sở hữu hai loại hạt. Loại cỡ hạt ±Hai mm sở hữu màu xanh xám óng ánh như thủy tinh và cỡ hạt mịn, 70% qua rây canh 0,25 mm sở hữu màu xanh nhạt, nhìn kĩ cũng óng ánh như thủy tinh. Phân khô ko hút ẩm, đóng cục.

Ưu điểm chính chung của những loại phân lân nung chảy là:

- Sở hữu khả năng khử chua cải tạo đất chua, đất phèn.

- Lân trong phân ở dạng ít hòa tan nên tuy hiệu quả chậm hơn supe lân một ít nhưng hiệu quả bền hơn vì lân ko bị chuyển thành dạng cây khó sử dụng. Những loại đất sở hữu khả năng hấp phụ và giữ chặt lân lân cao như đất phù sa năng chua, đất phèn, đất đồi laterit chua, đất phù sa trũng và lầy thụt hiệu quả lân nung chảy sở hữu trội hơn lân supe.

Những yếu tố trung lượng như Silic, canxi, Magie, là những yếu tố dần dần được chú ý nhiều hơn lúc sản xuất thâm canh và bón đủ những yếu tố chính N, P, K. Sự thiếu canxi đã thể hiện ở một số loại đất chua nhiều. Sự thiếu magie cũng biểu hiện rõ trên đất đồi thoái hóa, đất xám và đất bạc màu, đất phù sa sông. Silic tích lũy trên thân cây hòa thảo (ngô, lúa, cao lương) làm cho cây cứng cáp và giảm bớt bệnh hại. Magie lợi cho phẩm chất của cây lấy đường, cây lấy dầu, cây họ đậu, phẩm chất lá dâu.

Những khảo sát của những cơ quan nghiên cứu Việt nam cho thấy phân lân nung chảy sở hữu hiệu quả đặc thù cho những cây trồng sau đây: lúa, ngô, lạc đậu, đỗ, mía, dâu tằm, dứa, hồ tiêu, chè, cà phê, cao su, đồng cỏ chăn nuôi và những vùng đất chua PH < 5, vùng đất bạc màu, đất chua mặn (đất phèn) đất cát ven biển, đất trũng lầy thụt, đất đồi feralit chua.

Mặt yếu của loại phân này là hiệu quả khá chậm đặc thù là ở vùng đất trung tính kiềm và quá nghèo lân, làm cho trong thời kì ngắn ban sơ cây sẽ ko được sản xuất đủ lân.

Cách khắc phục đơn thuần là:

- Nếu đất quá nghèo lân, vài vụ đầu nên bón cao hơn mức thường ngày 20%, những vụ sau giảm dần.

- Sử dụng phối hợp supe lân và phân lân nung chảy, phân supe lân dễ tan hơn đảm bảo nhu cầu lân cho cây giai đoạn đầu. Phân lân nung chảy ít bị nhất mực hơn chuyển dần ra sản xuất lân cho cây ở những thời vụ sau. Lưu huỳnh trong supe lân và magie trong phân lân nung chảy đều là hai yếu tố sở hữu thể được xem là yếu tố phân bón cho những vùng nhiệt đới sản xuất thâm canh.

Tỷ lệ phối hợp sở hữu thể là 1/3 - 1/Hai supe lân và 1/Hai tới 2/3 phân lân nung chảy. Đối với những cây ưa đất chua, cần nhôm và lưu huỳnh như chè, cà phê, ca cao bón phối hợp supe lân và phân lân nung chảy lại càng cần thiết.

Vấn đề độ mịn của phân lân nung chảy cũng là vấn đề đang tranh cãi. Phân lân nung chảy ko tan trong nước mà chỉ tan trong axit yếu, sắp như ko di động trong đất. Rễ cây chỉ lấy được phân lúc lông hút tiếp cận được với hạt phân. Điều này làm cho nhiều nhà nghiên cứu muốn phân phải được nghiền mịn để phân sở hữu thể xúc tiếp trực tiếp với rễ. Tuy nhiên, nếu nghiền mịn sự xúc tiếp nhiều giữa phân với đất cũng làm cho lân bị đất nhất mực mặc dù phân lân nung chảy là loại phân lân ít hòa tan. Hiện tượng này cũng đã gặp lúc bón phân lân nung chảy và supe lân trên đất phèn mới khai phá. Trên loại đất chua phèn sở hữu khả năng hấp phụ cao này bón supe lân cho lúa đầu vụ cuối vụ đã mất hiệu lực. Bón làm 3 lần một lần bón lót và Hai lần bón thúc cho năng suất cao hơn. Nếu bón phân lân nung chảy dạng bột cuối vụ cũng thể hiện thiếu lân nhưng ko rõ bằng, bón thúc Một lần bằng phân lan nung chảy tốt hơn bón lót tất cả. Điều này chứng tỏ rằng trên những loại đất sở hữu độc chua cao, sở hữu tình trạng bốc phèn, bón phân lân nung chảy dạng bột mịn chưa chắc đã tốt bằng dạng ko nghiền mịn.

Cũng như tất cả những loại phân lân khác, phân lân nung chảy thường được tiêu dùng để bón lót. Những thí nghiệm ở vùng Đồng bằng sông Cửu Long cho thấy trộn phân lân nung chảy cùng với hạt giống lúa để gieo hiệu quả rất tốt. Cách trộn này cũng sở hữu thể vận dụng cho những loại hạt giống khác.

Bón lót phân lân nung chảy cho ruộng lúa cần bón trước lúc bừa cấy để trộn lân phân với đất. Đối với ruộng trồng hoa màu sở hữu thể bón lót vải  ra ruộng, bừa kỹ trước lúc lên luống hoặc bón theo hàng theo hốc nhưng cần tiêu dùng cuốc đảo đều để trộn lẫn phân với đất. Đối với cây lâu năm nên bón sớm lúc đặt cây và bón vào rãnh cùng phân hữu cơ vào cuối vụ đông.

Phân lân nung chảy ko thể tiêu dùng để hòa nước tưới và phun lên lá. Chỉ nên trộn phân lân nung chảy với phân chuồng trước lúc bón, ko nên trộn với phân đem ủ như supe lân và photphoric vì phân lân nung chảy sở hữu thể làm mất đạm trong phân chuồng. Phân lân nung chảy cũng ko nên trộn với nước giải vì lý do mất đạm. Lúc tiêu dùng phân đạm bón lót sở hữu thể trộn với phân lân nung chảy để cùng bón, nhưng ko nên để quá lâu trong điều kiện ẩm.

* Phân lân nước ót. Nước ót là nước thừa ở ruộng muối đã kết tinh. Trong nước ót sở hữu những muối NaCl, KCl, MgCl2, MgSO4, MgBr2và một số vi lượng. Lúc nung apatit với nước ót cũng thu được một số loại phân lân nung chảy sở hữu những nhân tố sở hữu ích cho cây như Na, K, Mg, Si.

 Phối hợp nước ót cùng với những vật liệu ko kiềm khác để sản xuất loại phân sở hữu nhiều yếu tố mà ko chảy nước là hướng sở hữu nhiều triển vọng đối với một nước sở hữu thể sản xuất nhiều muối như nước ta.

* Renanit: Còn gọi là phân lân thiêu kết. Quặng kiềm để sản xuất những loại phân lân này là Na2CO3, NaOH hoặc K2CO3, KOH hoặc sở hữu lúc tiêu dùng Na2SO4. Lúc nung tạo ra Na2O là một chất kiềm mạnh, đẩy flo ra khỏi tinh thể và làm cho phân trở thành dễ tiêu hơn. Nhiều lúc người ta còn sử dụng Canxi.

Loại phân này thích hợp cho những vùng chua nghèo natri, nhưng cần chú ý tác động xấu của  natri làm phân tán keo đất, làm xấu lý tính đất, đất bị chai cứng dễ nứt nẻ.

* Photphat cứt sắt (còn gọi là phân lân tomat hay Tomat solac).

Lúc luyện thép theo trật tự do Thomas đề nghị, để loại bỏ lân sở hữu trong quặng sắt với vôi. Sắt kết hợp với vôi tạo thành những tinh thể tetra canxi photphat Ca4P2O9. Sở hữu khả năng  hoặc phức hợp của solicophotphat hòa tan nhiều trong xitrat amon sở hữu thể tới 75-90% lân tổng số. Trong photphat cứt sắt còn sở hữu 15-55% CaO trong đó sở hữu 80% CaO sở hữu hoạt tính cao (như vôi bột), cho nên photphat cứt sắt cũng sở hữu tác dụng khử chua cao như phân lân nung chảy.

Ưu điểm của photphat cứt sắt là sở hữu thể sản xuất thêm một số vi lượng, rất đáng kể. Trong Một tấn sở hữu 25 - 50 kg mangan và magie, 10 - 60 g đồng, 2 - 5 g coban, 5 - 10 g molybden.

Photphat cứt sắt là loại phân được sử dụng rộng rãi ở Pháp và những nước EU, tỷ lệ sở hữu thể lên tới 30% số lượng lân sử dụng. Trong tương lai lúc công nghiệp luyện thép của những nước EU thay đổi, mặt hàng photphat cứt sắt ko còn nữa cần sở hữu mặt hàng khác thay thế vì vậy phân lân nung chảy đang được thị trường châu Âu quan tâm tới.

* Photphan. Photphan là loại phân sản xuất từ alumino - canxi-photphat là loại quặng sở hữu lân giàu nhôm sở hữu nhiều ở vùng Thiêt- Senegan. Đó là một loại phân sở hữu hàm lượng lân cao 34% P2O5 trong đó sở hữu 26% hòa tan trong amon xitrat và 8% ở dạng khó tan. Loại này thường tiêu dùng để trộn thành phân phức hợp dễ bảo quản. Người ta trộn thêm Mg, Bo và vi lượng.

Kỹ thuật sử dụng photphan tương tự những loại phân lân nung chảy.

2.2. Phân lân nung chảy ko tiêu dùng hoặc ít tiêu dùng phụ gia kiềm.

* photphat khử Fluo: Còn gọi là phân lân thủy nhiệt vì vừa tiêu dùng tác động nhiệt, vừa tiêu dùng tác động khá nước để phá vỡ tinh thể apatit và đẩy fluo ra khỏi tinh thể. Phân là một hỗn hợp canxi photphat và canxi silicat. Hàm lượng lân trong phân tùy thuộc lân trong apatit được sử dụng, từ 20 - 22 % P2O5 với quặng nghèo, 30 - 32 % P2O5 với quặng giàu trong đó sở hữu từ 70 - 92 % lân hòa tan trong axit xitric.

* Metaphôtphat. Metaphôtphat và pyrophotphat sở hữu thể sản xuất từ những axit metaphophoric hoặc axit pyrophotphoric như đã nói ở trên, đồng thời cũng sở hữu thể  sản xuất bằng phương pháp nhiệt bằng cách khử mono canxiphotphat ở T = 275 - 300oC hoặc bằng cách nung quặng apatit và P2O5 ở nhiệt độ 1000 - 1200oC. Metaphôtphat sở hữu hàm lượng lân cao, trên lý thuyết sở hữu tới 71,7% P2O5, phân thương trường sở hữu 60 - 65% P2O5 phần to tan trong axit xitric 2%, ngoài ra còn sở hữu 25% CaO và 4 % SiO2.

Những loại metaphotphat, pyrophotphat, supe lân ít tan, phân lân kết tủa, phân lân nung chảy; phân lân nước ót, photsphan, photphat khử fluo, renanit, photphat cứt sắt dầu cách sản xuất sở hữu khác nhau, theo trật tự tác động bằng axit hay tác động nhiệt đều sở hữu một đặc điểm chung, thành phần lân ko hòa tan trong nước mà chỉ hòa tan trong axit xitric, hoặc xitrat trung tính thuộc nhóm phân lân ít hòa tan. Những loại phân lân sản xuất từ axit hòa tan cao trong dung môi xitrat trung tính tương tự supe lân, còn những loại sản xuất theo trật tự nhiệt hòa tan cao trong điều kiện axit. Những loại phân lân này đều cùng một số đặc điểm chung về cách sử dụng:

- Sở hữu ưu thế đặc thù ở đất chua.

- Tốt nhất là bón lót sớm.

- Hiệu quả ban sơ khá chậm nhưng kéo dài tới cuối vụ và vụ sau.

Những loại sản xuất từ trật tự nhiệt kiềm thường khủ chua mạnh hơn và sở hữu chứa một số vi lượng sở hữu ích.

2.3. Một số loại khác ít phổ biến.

* Phân lân ở dạng nước.

Đó là hỗn hợp những axit photphoric như axit octophotphoric H3PO4, axit pyrophotphoric H4P2O7, axit triphotphoric H5P3O10, axit tetraphotphoric H6P4O10... Sản phẩm chứa tới 75 - 79% P2O5.

* Photphin. Là hỗn hợp những photphua hydro hóa lỏng nước ở nhiệt độ - 88oC và chuyển sang thể rắn ở nhiệt độ -134oC. Phân sở hữu chứa tới 91% P.

Những photphua thường tiêu dùng là H3P, H6P12 và H4P2.

3. Những loại phân lân tự nhiên.

Đó là loại quặng khai thác từ những mỏ tiêu dùng làm phân bón. Những mỏ này sở hữu nguồn gốc do núi lửa phun ra tạo thành hoặc do lân tích đọng ở đáy biển tạo thành. Lân trong những loại quặng này đều là những hợp chất photphat canxi sở hữu chứa gốc Cl-, F-, OH- hay CO32- . Tùy theo thành phần hợp chất, nguồn gốc thành tạo mà phân làm hai loại apatit và photphorit. Apatit phần to sở hữu nguồn gốc phún xuất và sở hữu cấu trúc tinh thể hoặc vi tinh thể và cũng khó phá vỡ, khó tiêu dùng để bón trực tiếp. Apatit Lào Cai cũng thuộc về loại này. Những loại quặng nguồn gốc trầm tích, cấu trúc vô định hình, dễ phá vỡ sở hữu thể tiêu dùng để bón trực tiếp gọi là photphorit. Những loại này thường lộn lạo với đất sở hữu nhiều chất hữu cơ và tỉ lệ Fe, Al cao.

3.1. Photphorit.

Photphorit sử dụng ở những nước EU đều lấy từ những mỏ của Bắc Phi, Mỹ, canada, SNG. Mỏ này nhỏ trữ lượng ít hàm lượng lân thấp. Trong những hang núi đấ vôi ven bờ biển (Còn gọi là phân lèn). Những núi đá này tản mát ở những tỉnh Sơn La, Lai Châu, Bắc Thái, Hòa Bình, Ninh Bình, Nghệ An, Quảng Bình. Tính chất những loại này sắp giống photphorit Vĩnh Thịnh.

Cần phân biệt phân lèn là photphorit chính cống với loại phân cũng lấy được từ trong hang đá nhưng là xác của phân dơi, chim chóc sống lâu trong hang đá để lại. Loại phân này là một loại phân đặc thù giàu chất dinh dưỡng rất tốt, tiêu dùng như những loại phân hữu cơ nhiều yếu tố N, P, K và vi lượng khác hẳn photphorit thông thường.

Chất lượng của photphorit được giám định theo những tiêu chuẩn sau:

- Tính chất vật lý- xốp nhẹ.

- Tính chất hóa học: Lân tổng số và lân tan trong axit citric cao, tỷ lệ CaO cao và tỷ lệ P2O3 thấp, hàm lượng fluo thấp.

Chất lượng photphorit thay đổi rất nhiều tùy nơi khai thác. Những loại photphorit của Maroc, Angieri, Mỹ, Canada chất lượng tốt được nghiền bón trực tiếp và sở hữu tín nhiệm trên thị trường. Photphorit ở mỏ Vĩnh Thịnh và những núi đá vôi nhiều sắt nhôm, tỷ lệ lân thấp thay đổi rất nhiều tùy nơi khai thác. Hàm lượng P2O5 tổng số thay đổi từ 10-31% P2O5.

Ưu điểm chính của bột photphorit là sở hữu khả năng khử chua, hiệu lực trong khoảng thời gian dài trong nhiều vụ.

Nhược điểm chính là ko phải đất nào, cây nào bón photphorit cũng sở hữu hiệu lực. Ở đất trung tính và ít chua, photphorit chỉ sở hữu hiệu lực rõ đối với một số cây họ đậu và cây phân xanh, cây họ thập tự.

Ở đất chua pH< 5,5 hiệu lực của photphorit mới rõ. Đất càng chua hiệu lực càng rõ. Hiệu lực photphorit rõ nhất ở những chân ruộng trũng, lầy thụt giàu hữu cơ.

3.2. Apatit.

Apatit phần to là những mỏ thành tạo sở hữu nguồn gốc phún xuất, nhưng cũng sở hữu mỏ sở hữu nguồn gốc trầm tích. Mỏ apatit Lao Cai thuộc loại sau.

Quặng loại 3 được làm giàu để sản xuất supe lân. Quặng loại hai tiêu dùng để sản xuất phân lân nung chảy.

Trong 3 loại quặng, quặng Một sở hữu cấu trúc tinh thể, ít bền chặt, dễ phá vỡ, sở hữu thể nghiền bón trực tiếp, nhưng hàm lượng P2O5 cao nên tiêu dùng để sản xuất supe lân và xuất khẩu. Quặng loại 3 sở hữu hàm lượng P2O5 thấp sở hữu thể dành nghiền bón trực tiếp nhưng tinh thể khá vững bền, hiệu lực kém hơn.

Hiệu lực những loại phân bón khó tan tiêu dùng bón trực tiếp phụ thuộc vào sự xúc tiếp của những phân với đất và rễ cây. Dựa vào axit do rễ cây tiết ra và dựa vào độ chua của đất mà những loại phân khó tiêu trở thành dễ tiêu. Cây sở hữu thể sử dụng được. Những giải pháp chính để làm tăng hiệu quả những loại phân lân này là:

- Nghiền mịn: Độ mịn càng cao càng sở hữu hiệu quả. Phân phải sở hữu độ mịn đạt 20% qua rây 0,25 mm mới sở hữu thể làm tăng năng suất khá. Nếu giá thành cho phép tốt nhất là 100% qua rây 0,10 mm.

- Bón sớm: những loại phân lân khó tan chỉ sở hữu thể bón lót. Bón tập trung theo hàng hoặc hàng cây tốt hơn bón vãi ra ruộng vì phân dễ xúc tiếp với cây hơn. Trong trường hợp tiêu dùng với lượng to để vừa cải tạo độ chua vừa sản xuất cho cây mới nên bón vãi và cày bừa trộn đều trong toàn tầng đất canh tác.

- Ủ với phân chuồng để lợi dụng chất chua lúc chất hữu cơ phân giải. Trộn photphorit với những loại phân vô sinh sở hữu khả năng gây chua như amon sunfat, amon clorua hay những loại phân Kali cũng sở hữu tác dụng làm tăng hiệu lực của phân.

Cũng như những loại phân ít hòa tan, sự phối hợp phân lân khó tiêu với những loại phân lân dễ tiêu thường sở hữu tác dụng tốt. Nhà máy supe lân Long Thành đã sở hữu sáng kiến xuất loại supe lân PA bằng cách trộn supe lân sau lúc ủ 5 ngày với bột đá xà vân và bột apatit hoặc bột phophorit. Loại phân này sở hữu tác dụng giống như những loại phân snr xuất theo trật tự chậm tan.

Lượng bón những loại phân khó tiêu nên cao hơn supe lân 1,5 - Hai lần.

4. Phân lân vi sinh:

Lân trong đất thường tồn tại dưới hai dạng:

Những hợp chất lân vô sinh và những hợp chất lân hữu cơ. Lân hữu cơ chiếm khoảng 25 - 50 % tổng số lượng lân trong đất tùy thuộc lượng hữu cơ và mùn trong đất nhiều hay ít. Ở đất mới khai phá, đất vùng ôn đới, mùn nhiều, lân hữu cơ rất cao. Lúc sở hữu nhiệt độ thích hợp, ko quá thấp những vi sinh vật phân giải chất hợp chất hữu cơ chứa lân thành lân vô sinh sản xuất cho cây. Nhiệt độ dưới 20 oC, hoạt động này ngừng lại, cây trồng sử dụng lân chủ yếu dưới dạng vô sinh chứa sẵn trong đất. Lúc nhiệt độ từ 35oC trở lên sự giải chất hữu cơ rất mạnh nguồn sản xuất lân dựa nhiều vào lân hữu cơ phân giải ra.

Quá trình phân giải lân hữu cơ sở hữu sự tham gia của một loại vi sinh vật đặc thù gọi là vi sinh vật phân giải lân hữu cơ (Bacillus megatherium phosphaticum). Để tăng cường sự phân giải lân hữu cơ trong đất người ta đã tuyển chọn những dòng sở hữu khả năng phân giải mạnh bổ sung thêm vào đất. Đó là những loại phân vi sinh vật phân giải lân hữu cơ. Loại phân vi sinh vật phân giải lân hữu cơ này chỉ sở hữu hiệu quả trên đất ôn đới giàu hữu cơ. Đất vùng nhiệt đới nghèo hữu cơ và mùn ít sở hữu triển vọng.

Trong đất cũng sở hữu những loài vi sinh vật chuyển hóa những dạng lân vô sinh khó tiêu thành dạng lân vô sinh dễ tiêu. Loại vi sinh vật phân giải lân vô sinh khó tiêu này tìm thấy nhiều ở chung quanh rễ những loại cây họ đậu, rễ bèo dâu, rễ lúa những dòng kháng thiếu lân. Người ta cũng đã thử sử dụng những dòng vi khuẩn này để sản xuất phân vi sinh vật phân giải lân vô sinh bón vào đất. Tuy nhiên những dòng vi khuẩn này chỉ sở hữu thể phân giải canxi photphat mà trong đất nhiệt đới chứa lân vô sinh khó tiêu tồn tai dưới dạng sắt photphat và nhôm photphat là chính. Vì vậy triển vọng của phân vi sinh vật phân giải lân vô sinh ở đất nhiệt đới chua cũng ko sở hữu gì là quyến rũ.

Những nhà nghiên cứu chú ý vận dụng vai trò của vi sinh vật phân giải lân vô sinh theo một hướng khác. Nhờ phát hiện được những giống sở hữu khả năng phân giải lân vô sinh mạnh nên sở hữu triển vọng tiêu dùng những dòng này để thay thế vai trò của axit và nhiệt chuyển lân vô sinh khó tiêu thành dạng dễ tiêu để sản xuất phân lân. Nguyên lý cơ bản củ giải pháp này là tiêu dùng hỗn hợp hữu cơ tươi như bã mía, rỉ đường làm nguồn gốc sản xuất năng lượng cho hoạt động của vi sinh vật phân giải photphorit hay apatit (thường là những photphorit mềm, hợp chất lân dễ phân giải) thành dễ tiêu hơn. Những nhà nghiên cứu còn hi vọng rằng quá trình lên men sở hữu thể tạo ra những chất điều hòa sinh trưởng, chất diệt nấm, nhất mực đạm nên tên là phân lân hữu cơ vi sinh.

Đây là vấn đề mới. Khó khăn cơ bản là sở hữu dòng vi khuẩn sở hữu khả năng phân giải nhanh và sự sản xuất đủ chất hữu cơ cho quá trình lên men, bảo quản phân cho tới lúc sử dụng ko mất chất dinh dưỡng và giữ được số vi sinh vật trong phân theo đúng quy định. Phân cần đảm bảo yêu cầu tối thiểu của một loại phân lân chế biến công nghiệp sở hữu tỷ lệ P2O5 trong phân lân ít nhất là trên 10 % với 80 % lân hữu hiệu.

Hệ số sử dụng lân của cây trồng rất thấp. Hệ số sử dụng biểu kiến chỉ đạt tối đa 30%. Tăng hệ số sử dụng thêm khoảng 10% nữa hết sức khó khăn. Cho nên những trật tự sử dụng phân lân vi sinh ko nên đưa ra những mức bón quá thấp so với trật tự hướng dẫn khuyến nông. Ví dụ trật tự khuyến nông hướng dẫn bón cho cây lúa là 60 kg P2O5/ha thì những trật tự khuyến nông sử dụng phân vi sinh ít nhất cũng đảm bảo sản xuất cho cây ít nhất 90% số đó, 54 kg P2O5 / ha/vụ.

Cần đảm bảo đủ đạm cho cây phát triển. Những loại phân hữu cơ vi sinh, khó sở hữu khả năng tăng lượng đạm trong đất nhiều cho nên những trật tự sử dụng phân lân hữu cơ vi sinh nên đảm bảo bón đủ đạm cho cây, ít nhất 80 % số lượng đạm cần bón theo trật tự hướng dẫn khuyến nông. Ví dụ trật tự hướng dẫn nên bón 120 kg/ha/vụ cho lúa chiêm xuân ở vùng đồng bằng bắc bộ thì tổng số lượng đạm đưa vào cho cây lúa nếu sử dụng phân lân hữu cơ vi sinh cần đạt ít nhất là 96 kg N/ha/vụ.

Sự phối hợp với những loại phân khoáng (phân đạm, lân, kali) thích hợp, đảm bảo đủ để sản xuất chất dinh dưỡng cho cây trồng là điều kiện quan yếu để phát huy được hiệu quả. Một hình thức phối hợp giữa phân lân hữu cơ vi sinh và phân khoáng tương tự nếu giá thành bón phân ko vượt quá xa trật tự đang được vận dụng sở hữu thể được nông dân chấp nhận và sẽ rất sở hữu ích cho vùng đất cát biển, đất bặc màu những nơi thiếu hữu cơ nghiêm trọng và hoạt động của vi sinh vật yếu. Đó là bài toán khó khăn mà những nhà sản xuất phân lân hữu cơ vi sinh đang phải tiếp tục giải để sở hữu thể đứng vững.

Hiện nay sở hữu nhiều nhà sản xuất phân lân hữu cơ vi sinh như phân lân hữu cơ Thiên Nông, phân lân sinh hóa hữu cơ Komix của đơn vị sinh hóa nông nghiệp và thương nghiệp thiên Sinh, phân sinh hóa hữu cơ Biomix của đơn vị phân bón hóa chất Kiên Giang, Biofer của Hội phân bón Việt Nam... đều sản xuất phân lân hữu cơ vi sinh.

Một loại phân lân khác gọi là Biosuper (phân lân super vi sinh) được sản xuất bằng cách trộn photphorit với những sản phẩm sở hữu chứa lưu huỳnh như than bùn sú vẹt hoặc đất sở hữu chứa lưu huỳnh thấp vùng mỏ lưu huỳnh (thiobacillus, thiooxidant). Loại vi sinh vật này oxy hóa S thành axit sunfuric, dựa vào axit tạo ra để chuyển lân khó tiêu thành dạng dễ tiêu. Những nhà sản xuất Australia và Canada đã sản xuất theo cách này và đưa ra thử nghiệm rộng rãi. Kết quả thử nghiệm cho thấy vật liệu sử dụng cần chứa lượng S đáng kể đủ để chuyển hóa những quặng lân khó tiêu. Hàm lượng lân trong sản phẩm thấp, hiệu lực ko bằng supe lân và họ cho rằng những sản phẩm kiểu này sở hữu thể sử dụng tốt cho đồng cỏ hoặc đất khai phá để phục hồi đất hoang và sử dụng cho những nước đang phát triển mà công nghiệp phân bón chưa phát triển.

Nói chung phân lân vi sinh vẫn ở trong giai đoạn thử nghiệm, chưa được xếp vào danh mục phân bón được tiêu dùng rộng rãi trên toàn cầu của FAO.

5. Chọn loại phân lân như thế nào?

Những loại phân lân được chia thành 3 nhóm chính;

1/ Những loại dễ hòa tan bao gồm những nhóm lân chế biến bằng axit, lượng axit sử dụng tới mức tạo thành những photphat Một canxi dễ tan trong nước. Tùy mức axit thừa 1-3% axit photphoric mà sở hữu mang tính chua nhiều hay ít. Do sở hữu còn một ít axit nên phân dễ hút ẩm. Những loại phân này thích thống nhất ở những loại đất kiềm và trung tính vì phân sở hữu khả năng làm giảm độ kiềm của đất và tồn tại ở dạng cây dễ sử dụng. Ở những loại đất quá kiềm hoặc quá chua nhất là những đất quá chua sử dụng loại phân này (trừ đất lúa) nên tiêu dùng những loại phân viên. Nhờ được viên nên phân ít xúc tiếp với những nhân tố trong đất (canxi ở đất kiềm, sắt nhôm dễ đông ở đất chua và những keo đất mang tín hiệu dương trong đất chua) làm giảm độ hòa tan.

Những loại phân lân giàu và rất giàu chứa ít lưu huỳnh ở dạng canxi sunfat thích hợp cho đất mặn chua ven biển giàu sunfat, đất trũng lầy thụt nhiều hữu cơ yếm khí. Trên Hai loại đất này, lưu huỳnh sở hữu thể làm tăng ion sunfat tới mức gây ngộ độc (đất mặn sunfat) hoặc làm tăng lượng H2S gây độc (đất lầy thụt yếm khí trồng lúa).

Supe lân thông thường sở hữu lợi cho đất thoái hóa, bạc màu, nghèo hữu cơ, nghèo lưu huỳnh, đất cát, thâm canh ko sở hữu điều kiện hoàn trả hữu cơ; đất đồi thoái hóa, do cả hai mặt: sản xuất P và S. Nó cũng sở hữu lợi cho những cây cần nhiều S cây họ thập tự, họ hành tỏi, cây lấy dầu thuộc họ lạc, đậu đỗ, cau dừa v.vv. những loại cây họ chè (chè, cà phê, ca cao) và cây lấy mủ.

2/ Những loại phân ít hòa tan và khó hòa tan thường rất hữu hiệu đối với những loại đất chua, giàu hữu cơ và sét dễ làm cho lân trong phân chuyển thành dạng khó tan.

Chỉ những loại đất sở hữu độ chua cao pH KCl< 5 và thành phần cơ giới của đất từ thịt trung bình trở lên tới thịt nặng và sét mới nên sử dụng những loại quặng tự nhiên khó tan như apatit và photphorit. Những loại phân lân ít hòa tan (ko tan trong nước chỉ tan được trong axit citric 2%) như những loại phân lân axit hóa một phần (phân lân chậm tan), những loại phân lân chế biến bằng nhiệt (phân lân nung chảy) hiệu quả trên đất trung tính hoặc ít chua ko kém supe lân nhưng trên đất chua càng phát huy được ưu điểm khử chua và sắt nhôm di động.

Sự sản xuất điều hòa lân trong giai đoạn đầu và giai đoạn cuối của cây trồng rất sở hữu lợi cho cây vì vậy sự phối hợp với tỷ lệ thích hợp khoảng 70% phân lân ít hòa tan sở hữu lợi cho mọi trường hợp.

Những loại phân lân chế biến bằng trật tự nhiệt thường giàu canxi, magie, natri sở hữu lúc sở hữu cả kali và vi lượng thường sở hữu lợi cho đất cát, đất bặc màu, đất đồi thoái hóa. Trên những loại đất này cũng thường thiếu lưu huỳnh và kali. Sự phối hợp những loại phân này với supe lân hoặc kali sunfat, amon sunfat nên được chú ý.

3/ Những loại phân được gọi là phân lân sinh hóa hữu cơ, nhiều chất hữu cơ hơn là lân. Đối với đất thiếu lân dễ tiêu cần được bổ sung thêm cho đủ lượng lân dễ tiêu cần thiết. Loại phân này sở hữu triển vọng tốt cho những loại đất cát, đất bạc màu, đất thoái hóa thiếu hữu cơ.

Những loại phân lân sở hữu chứa N như DAP được nông dân vùng Đồng bằng Sông Cửu Long, đặc thù vùng thấp Đồng Tháp mười, Hậu Giang chú ý vì hai lý do:

- Đất thiếu lân dễ tiêu tới mức hạn chế trong lúc hữu cơ và đạm sở hữu trong đất tương đối khá. Đất tuy giàu đạm nhưng thiếu N dễ tiêu. Tỷ lệ 46 - 50% P2O5 và 18 - 20% N (tỷ lệ N-P:1-2,5) trong phân thích hợp cho loại đất tương tự với lúa năng suất trung bình.

- Sự ko sở hữu mặt gốc sunfat ko độc hại do mặn sunfat và H2S trên đất vốn giàu ion sunfat này. Tuy nhiên trên loại đất này sử dụng phân lân nung chảy kết hợp với ure tỷ lệ 1,5 -Một cho lúa năng suất cao có nhẽ lợi hơn vì hỗn hợp này còn khử chua và nhất mực sắt nhôm di động, giảm bớt độc và xúc tiến sự phân giải hữu cơ sản xuất thêm đạm. Nếu đất trồng trọt lâu ngày, tỷ lệ mùn và N đã suy giảm, tiêu dùng DAP cần bổ sung thêm cho đủ đạm. Trong trường hợp này tiêu dùng ure kết hợp với supe lân hay lân nung chảy giá thành sử dụng phân bón sẽ ít hơn.

Giới thiệu những loại phân lân

* Phân lân chế biến bằng axit

Supe lân:

+ Loại thông thường: 16 - 24% P2O5 tan trong amon xitrat 2%; 8-12%S; 28% CaO

Thể tích riêng: viên 107 - 124 dm3/100 kg phân bột 106 -122dm3/100 kg        

+ Loại giàu: 25 - 36 % P2O5 tan trong amon 2 % xitrat 6 - 8% S; 20 % CaO

+ Loại rất giàu: 36 - 38% P2O5 tan trong amon xitrat 2 %; 15% CaO lưu huỳnh ko đáng kể.

Thể tích riêng: viên 105 - 120 dm3/100 g

Phân Metaphotphat canxi: 64 - 70% P2O5 tan trong amon xitrat 2 %

Metaphotphat kali: 40 - 60% P2O5 tan trong amon xitrat 2%

Phân lân kết tủa: 28 - 42% P2O5 tan trong xitrat amon 21%

Phân DAP: 18 - 20% N; 46 - 50 % P2O5 tan trong amon xitrat 2%

Thể tích riêng 90 - 110 dm3/ 100 kg.

* Phân lân chế biến bằng trật tự nhiệt

Phân lân nung chảy Văn Điển                                    

+ Loại giàu: 20% P2O5 tan trong axit xitric 2%; 15% MgO; 32% CaO & SiO2: 24%; Thể tích riêng 67 - 71 dm3/100kg.

+ Loại trung bình: 17,5 - 18,5 % tan trong axit xitric 2%; 30 - 36% CaO; 15 - 17 % MgO; 24 - 30% SiO

Thể tích riêng 67 - 70 % dm3/100 kg

+ Loại thấp: 15 % tan trong axit xitric; 28 - 32 % CaO; 17 - 20% MgO    ; 24 - 30% SiO2.

Photphan: 34% tổng số 26 % tan trong amon xitrat  

Photphat khử fluo

+ Loại giàu: 30 - 32% P2O5

+ Loại trung bình: 26 % tan trong amon xitrat

Photphat cứt sắt: 14 - 22 % P2O5 tổng số; 10,5 -20% P2O5 tan trong axit xitric 2%

* Những loại quặng tự nhiên chứa lân

Photphorit thành phần rất thay đổi theo mỏ: 10 - 31% P2Otổng số.               

Apatit Lào Cai                                                              

+ Loại trung bình 23 - 31 % P2O5 tổng số

+ Loại nghèo < 23% P2O5 tổng số

Hết phần 1

Mời những bạn đón đọc phần 2: Hướng dẫn thực hiện sử dụng phân lân

Leave a Comment

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *