Chất chống oxy hóa là gì? Các thực phẩm giàu chất chống oxy hóa dễ bổ sung

1. Chất chống oxy hóa là gì?

Chất chống oxy hóa là một loại hợp chất mang khả năng làm chậm hoặc ngăn chặn quá trình oxy hóa diễn ra.

Cụ thể, quá trình oxy hóa là phản ứng hóa học, thường tạo ra những gốc tự do - là nguyên nhân gây hỏng những tế bào động vật, dẫn tới stress oxy hóa cũng như một số bệnh mãn tính khác. Trong lúc đó, chất chống oxy hóa mang thể khử những gốc tự do để ngăn chặn quá trình oxy hóa diễn ra.

Đặc tính của chất chống oxy hóa

Chất chống oxy hóa mang thể hòa tan trong nước hoặc trong chất béo:

  • Nếu hòa tan trong nước, chất chống oxy hóa sẽ phản ứng với chất oxy hóa trong bào tương (là thành phần chính của tế bào) và huyết tương.
  • Nếu hòa tan trong chất béo (lipid), chất chống oxy hóa sẽ bảo vệ được màng tế bào tránh khỏi quá trình peroxy hóa lipid.

Có nhẽ vì vậy mà chất chống oxy hóa được tìm thấy trong dịch thân thể và mô với nồng độ khác nhau. Chẳng hạn, chất chống oxy hóa glutathione hoặc ubiquinone chủ yếu xuất hiện ở những tế bào, trong lúc chất chống oxy hóa axit uric được phân bổ đều khắp trên thân thể.

Hoạt động của chất chống oxy hóa phụ thuộc vào nồng độ của chính nó, đồng thời cũng phụ thuộc vào sự kết hợp với hệ thống enzym chống oxy hóa khác trong thân thể.

Ngoài ra, chất chống oxy hóa cũng mang thể hoạt động như chất khử lúc gặp phải một số kim loại (đóng vai trò là chất xúc tác) như sắt hoặc đồng, làm gia tăng stress oxy hóa. Ví dụ chất chống oxy hóa axit uric mang liên quan tới bệnh xơ vữa động mạch và đột quỵ do thiếu máu cục bộ.

Ứng dụng chất chống oxy hóa

Chất chống oxy hóa ngoài mang lợi cho sức khỏe từ việc tiêu thụ từ những loại thực phẩm, mà nó còn được ứng dụng trong Hai ngành nghề như sau:

  • Thực phẩm, đồ tiêu dùng: được sử dụng như chất phụ gia - chất bảo quản, như chất chống oxy hóa tự nhiên axit ascorbic (AA, E300) và tocopherols (E306), hay chất chống oxy hóa tổng hợp butylated hydroxyanisole (BHA, E320 ) và propyl gallate (PG, E310). Ví dụ, mỹ phẩm được làm từ chất béo (son, kem dưỡng ẩm) thường được bổ sung chất chống oxy hóa để ngăn ngừa tình trạng ôi thiu (do phản ứng oxy hóa gây ra).
  • Sản phẩm công nghiệp: là chất ổn định trong một số vật liệu (như cao su, chất dẻo) ngăn chặn tình trạng xuống cấp của những sản phẩm được làm từ vật liệu đó, hoặc trở thành chất bôi trơn trong vật liệu (như xăng, dầu hỏa, dầu mỏ) ngăn chặn sự hình thành cặn bẩn trong động cơ.

2. Chất chống oxy hóa gồm những loại nào?

Chất chống oxy hóa ngày nay mang tới hàng trăm loại, đóng vai trò khác nhau và mang thể tương tác với nhau để mang lại hiệu quả cho sức khỏe con người và sự tác động mang lợi trong những ứng dụng đời sống khác.

Một số chất chống oxy hóa từ thực phẩm mà mang lợi cho sức khỏe như:

Vitamin C: còn gọi là axit ascorbic, cần thiết cho việc chuyển đổi procollagen thành collagen lúc mang khả năng oxy hóa proline dư thành hydroxyproline. Ngoài ra, nó còn trở thành chất nền cho enzyme oxy hóa khử ascorbate peroxidase - mang thể chống lại stress diễn ra ở thực vật. Vitamin C được tìm thấy trong những loại trái cây và rau củ.

Vitamin E: là loại vitamin mang thể hòa tan trong chất béo, trong đó vitamin E ở dạng alpha - tocopherol sẽ mang hoạt tính chống oxy hóa mạnh nhất, vì nó mang thể loại bỏ được những chất trung gian làm xuất hiện những gốc tự do và ngăn chặn quá trình oxy hóa diễn ra. Vitamin E được tìm thấy chủ yếu trong những loại hạt, dầu thực vật và rau củ xanh.

Vitamin A: Một số sắc tố thực vật mang hoạt tính chống oxy hóa như beta-carotene, alpha-carotene và beta-cryptoxanthin được thân thể chuyển hóa thành vitamin A sau lúc hấp thụ. Vitamin A rất cần thiết cho sự hình thành và phát triển của những tế bào tim, phổi, thận và nhiều cơ quan khác. Loại vitamin này thường chứa trong những sản phẩm làm từ sữa, trứng và gan.

Beta-carotene: Là một sắc tố thực vật được tìm thấy nhiều ở những loại rau củ và trái cây mang màu đỏ cam hoặc sắc sặc sỡ (màu nóng). Nó mang thể được chuyển hóa một phần thành vitamin A mang lợi cho sức khỏe, cùng với nhiều tác dụng khác để phòng chống ung thư.

Lycopene: Là sắc tố thực vật được tìm thấy chủ yếu ở những loại trái cây, rau quả mang màu đỏ tươi hoặc màu đỏ hồng. Hợp chất này mang lợi cho sức khỏe tim mạch, tránh da bị tổn thương dưới tia UV và ngăn ngừa một số bệnh ung thư.

Zeaxanthin và Lutein: thường là hai hợp chất chống oxy hóa luôn đi kèm, thuộc nhóm carotenoid nên được tìm thấy chủ yếu trong những thực phẩm mang màu sắc như rau xanh, đu đủ, cam và ngô. Chúng góp phần xây dựng cấu trúc tế bào, tăng cường sức khỏe cho đôi mắt và phòng bệnh đái tháo đường.

Selen: mang hoạt tính như lưu huỳnh, cần thiết cho những chức năng hoạt động của tế bào. Selen được tìm thấy chủ yếu ở những loại hạt đậu, ngũ cốc, trứng và phô mai.

Mangan: mang vai trò quan yếu trong quá trình giải độc của những gốc peoxit tự do.

Ko những thế, một số hợp chất thực vật khác cũng là chất chống oxy hóa mạnh như polyphenol, flavonoid, phytoestrogen và catechin.

3. Thực phẩm giàu chất chống oxy hóa

Dưới đây là một số thực phẩm giàu chất chống oxy hóa mà bạn mang thể tham khảo để bổ sung cho chế độ ăn uống hằng ngày của mình:

Socola

Socola được làm từ thành phần bột ca cao và bơ ca cao, kèm với tỷ lệ đường và sữa thích hợp để tạo nên vị ngọt béo vừa phải. Vì thế, hàm lượng chất chống oxy hóa trong socola rất rộng rãi, gồm mang một số chất đặc trưng như flavanols, polyphenol và catechin.

Việt quất

Việt quất là một loại trái cây mang nhiều chất chống oxy hóa mang lợi cho sức khỏe như cải thiện tình trạng lão hóa, ngăn ngừa bệnh tim mạch và phòng chống ung thư. Đặc trưng nhất là hàm lượng phenol mang hoạt tính oxy hóa mạnh, giúp bảo vệ tế bào thần kinh cũng như cải thiện được tình trạng trí tưởng.

Dâu tây

Dâu tây chứa nhiều hợp chất chống oxy hóa, đặc trưng nhất là hàm lượng ellagtannin và axit ellagic trong dâu tây cao gấp tới 11 lần so với những loại trái cây khác. Hai hợp chất này mang khả năng ức chế sự hoạt động của gốc tự do, nhờ đó ngăn chặn quá trình lão hóa.

Kỷ tử

Kỷ tử là một loại gia vị được tiêu dùng phổ biến trong nấu bếp và kể cả phương thuốc gia truyền. Nó mang vị chua ngọt rất lạ mồm, nhất là phân phối hàm lượng chất chống oxy hóa rất đáng chú ý, tương trợ tăng cường hệ thống miễn nhiễm khỏe mạnh hơn.

Cải xoăn

Cải xoăn là loại rau nổi tiếng với công dụng làm đẹp da và giảm cân hiệu quả kế bên nhiều lợi ích khác tốt cho sức khỏe. Trong cải xoăn mang chứa nhiều hợp chất chống oxy hóa như kaempferol và flavonoid quercetin mang tác dụng bảo vệ tim mạch, chống viêm và giảm huyết áp.

Cải bắp tím

Cải bắp tím ko chỉ đẹp mắt, mang vị ngọt đặc trưng mà còn mang lại trị giá dinh dưỡng cao, nhất là chất chống oxy hóa thuộc nhóm carotenoid và flavonoid đều mang lợi phòng chống ung thư cao.

Đậu

Đậu cũng xếp vào danh sách thực phẩm giàu chất chống oxy hóa mang lợi cho sức khỏe. Vị bùi béo của đậu làm cho món ăn thêm phần đặc trưng, dù là người to tuổi hoặc trẻ nhỏ cũng đều ưa thích. Chẳng hạn, đậu Hà Lan mang chứa chất saponin hoạt tính chống oxy hóa, mang khả năng ức chế tế bào ung thư phát triển.

Cải Bina

Cải Bina tốt cho thực đơn giảm cân, cải thiện hệ tiêu hóa cũng như cải thiện tình trạng tổng thể sức khỏe, kể cả việc phòng chống ung thư nhờ giàu chất chống oxy hóa beta-carotene ngăn chặn quá trình oxy hóa của hàm lượng cholesterol gây hại cho tim mạch.

Với những san sớt phía trên, kỳ vọng bạn đã hiểu rõ hơn về chất chống oxy hóa là gì? Những thực phẩm giàu chất chống oxy hóa dễ bổ sung để mang được sức khỏe tốt hơn nhé!

*Tổng hợp và tham khảo thông tin từ nhiều nguồn như: Wikipedia.

Leave a Comment

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *