Hóa học 11 Bài 22: Cấu trúc phân tử hợp chất hữu cơ – Giải bài tập SGK Hóa học 11 Bài 22

Hóa học 11 Bài 22: Cấu trúc phân tử hợp chất hữu cơ được THPT Lê Hồng Phong soạn kỳ vọng sẽ tà tà tài liệu hữu ích giúp những em nắm vững tri thức bài học và đạt kết quả tốt trong những bài thi, bài rà soát trên lớp.

Tóm tắt lý thuyết Hóa học 11 Bài 22

I. Công thức cấu tạo

1. Khái niệm

– Công thức cấu tạo trình diễn thứ tự và cách thức liên kết (liên kết đơn, liên kết bội) của những nguyên tử trong phân tử.

2. Những loại công thức cấu tạo

a) Công thức cấu tạo triển khai

– Trình diễn trên mặt phẳng giấy tất cả những liên kết.

– Ví dụ: Công thức cấu tạo triển khai của rượu etylic (C2H5OH).

b) Công thức cấu tạo thu gọn

– Những nguyên tử, nhóm nguyên tử cùng liên kết với một nguyên tử cacbon được viết thành một nhóm.

Ví dụ: CH3 – CH2 – OH, CH2 = CH – CH = CH2,…

– Hoặc chỉ trình diễn liên kết giữa những nguyên tử cacbon và với nhóm chức.

+ Mỗi đầu một đoạn thẳng hoặc điểm gấp khúc ứng với một nguyên tử cacbon.

+ Ko biểu thị số nguyên tử hiđro liên kết với mỗi nguyên tử cacbon.

– Ví dụ:

Hình 1: Một số ví dụ chuyển đổi công thức cấu tạo đầy đủ sang công thức thu gọn

II. Thuyết cấu tạo hóa học

1. Nội dung

– Trong phân tử hợp chất hữu cơ, những nguyên tử liên kết với nhau theo đúng hóa trị và theo một thứ tự nhất định. Thứ tự liên kết đó gọi là cấu tạo hóa học.

⇒ Sự thay đổi thứ tự liên kết đó, tức là thay đổi cấu tạo hóa học, sẽ tạo ra hợp chất khác.

Ví dụ: Công thức phân tử C2H6O với hai công thức cấu tạo ứng với Hai hợp chất sau:

H3C−O−CH3: đimetyl ete, chất khí, ko tác dụng với Na.

H3C−CH2−OH: ancol etylic, chất lỏng, tác dụng với Na phóng thích hiđro.

– Trong phân tử hợp chất hữu cơ, cacbon với hóa trị 4. Nguyên tử cacbon ko những với thể liên kết với nguyên tử những yếu tố khác mà còn liên kết với nhau thành mạch cacbon.

Ví dụ:

– Tính chất của những chất phụ thuộc vào thành phần phân tử (thực chất, số lượng những nguyên tử) và cấu tạo hóa học (thứ tự liên kết những nguyên tử).

Ví dụ:

+ Phụ thuộc thành phần phân tử: CH4 là chất khí dễ cháy, CCl4 là chất lỏng ko cháy; CH3Cl là chất khí ko với tác dụng gây mê, còn CHCl3 là chất lỏng với tác dụng gây mê.

+ Phụ thuộc cấu tạo hóa học: CH3CH2OH và CH3OCH3 khác nhau cả về tính chất hóa học.

2. Ý nghĩa

– Thuyết cấu tạo hóa học giúp giảng giải được hiện tượng đồng đẳng, hiện tượng đồng phân.

II. Đồng đẳng đồng phân

1. Đồng đẳng

– Đồng đẳng là hiện tượng những chất hữu cơ với cấu tạo và tính chất hóa học tương tự nhau nhưng thành phần phân tử hơn kém nhau một hay nhiều nhóm CH2.

– Những chất thuộc cùng dãy đồng đẳng hợp thành một dãy đồng đẳng với công thức chung.

Ví dụ: Dãy đồng đẳng của metan: CH4, CH3 – CH3, CH3 – CH2 – CH3,…

⇒ Công thức chung là CnH2n + 2.

2. Đồng phân

– Đồng phân là những chất hữu cơ với cùng công thức phân tử nhưng cấu tạo khác nhau nên tính chất hóa học khác nhau.

– Với hai loại đồng phân chính:

+ Đồng phân cấu tạo gồm: đồng phân mạch cacbon, đồng phân loại nhóm chức, đồng phân vị trí liên kết bội hoặc nhóm chức,…

+ Đồng phân lập thể: đồng phân khác nhau về vị trí ko gian của những nhóm nguyên tử.

Hình 2: Đồng phân lập thể của CHCl = CHCl

III. Liên kết hóa học và cấu trúc phân tử hợp chất hữu cơ

– Liên kết thường gặp trong hợp chất hữu cơ là liên kết cùng hóa trị, gồm liên kết σ và liên kết π.

– Sự tổ hợp của liên kết σ và π tạo thành liên kết đôi hoặc ba (liên kết bội).

1. Liên kết đơn (σ)

– Do Một cặp electron chung tạo thành, được trình diễn bằng Một gạch nối giữa Hai nguyên tử.

– Liên kết σ bền.

Hình 3: Mô phỏng phân tử metan dạng rỗng a) và dạng đặc b).

2. Liên kết đôi (Một σ và Một π)

– Do Hai cặp electron chung tạo thành, được trình diễn bằng Hai gạch nối song song giữa Hai nguyên tử.

– Gồm 1σ bền và Một π kém bền.

Hình 4: Mô phỏng phân tử etilen dạng rỗng A và dạng đặc B

3. Liên kết ba (Một σ và Hai π)

– Do 3 cặp electron chung tạo thành, được trình diễn bằng 3 gạch nối song song giữa Hai nguyên tử.

– Gồm 1σ bền và Hai π kém bền.

Hình 5: Mô phỏng phân tử axetilen dạng rỗng A và dạng đặc B

Giải bài tập SGK Hóa học 11 Bài 22

Bài 1 (trang 101 SGK Hóa 11)

Phát biểu nội dung cơ bản của thuyết cấu tạo hoá học.

Lời giải:

– Trong phân tử hợp chất hữu cơ, những nguyên tử liên kết với nhau theo đúng hóa trị và theo một thứ tự nhất định. Thứ tự liên kết đó gọi là cấu tạo hóa học. Sự thay đổi thứ tự liên kết đó, tức là thay đổi cấu tạo hóa học, sẽ tạo ra hợp chất khác.

– Trong phân tử hợp chất hữu cơ, cacbon với hóa trị bốn. Nguyên tử cacbon ko những với thể liên kế với nguyên tử của những yếu tố khác mà còn liên kết với nhau tạo thành mạch cacbon (mạch vòng, mạch ko vòng, mạch nhánh, mạch ko nhánh).

– Tính chất của những chát phụ thuộc vào thành phần phân tử (thực chất, số lượng những nguyên tử) và cấu tạo hó học (thứ tự liên kết những nguyên tử).

Bài 2 (trang 101 SGK Hóa 11)

So sánh ý nghĩa của công thức phân tử và công thức cấu tạo. Cho ví dụ minh hoạ?

Lời giải:

– Giống nhau: Cho biết số lượng mỗi yếu tố trong phân tử.

– Khác nhau:

Công thức phân tửCông thức cấu tạo
– Giống nhau:

Cho biết số lượng mỗi yếu tố trong phân tử

– Khác nhau:

Chưa biết được tính chất của những hợp chất hữu cơ.

– Ví dụ:

CTPT C3H6 ta chưa biết hợp chất này là gì. Chỉ biết hợp chất với 3 nguyên tử C và 6 nguyên tử H

– Cho biết số lượng mỗi yếu tố trong phân tử.

– Cho biết thứ tự liên kết của những nguyên tử trong phân tử và từ đó biết được tính chất của những hợp chất hữu cơ.

– CTPT C3H6

– Nếu CTPT CH2=CH-CH3

Là anken với phản ứng đặc trưng là phản ứng cùng

– Nếu CTCT là  ⇒ là xicloankan

 

Bài 3 (trang 101 SGK Hóa 11)

Thế nào là liên kết đơn, liên kết đôi, liên kết ba?

Lời giải:

Liên kết đơn: (còn gọi là liên kết σ) được tạo bởi một cặp e tiêu dùng chung

Ví dụ: H:H

CTCT H-H

Liên kết đôi: tạo bởi Hai cặp e tiêu dùng chung. Trong đó với một liên kết σ vững bền và một liên kết π linh động, dễ bị đứt ra lúc tham gia phản ứng hoá học.

Ví dụ H2C :: CH2

CTCT H2C=CH2

Liên kết ba: được toạ bởi ba cặp tiêu dùng chung. Trong đó với một liên kết σ vững bền và hai liên kết π linh động, dễ bị đứt ra lúc tham gia phản ứng hoá học.

Ví dụ HC⋮⋮CH

CTCT: HC≡CH

Bài 4 (trang 101 SGK Hóa 11)

Chất nào sau đây trong phân tử chỉ với liên kết đơn?

A. CH4 ;

B. C2H4

C. C6H6 ;

D. CH3COOH

Lời giải:

– Đáp án A

– Chỉ với CH4 là trong phân tử chỉ với liên kết đơn. Với những chất còn lại thì trong phân tử với cả liên kết đơn và đôi.

Bài 5 (trang 101 SGK Hóa 11)

Những chất nào sau đây là đồng đẳng của nhau, đồng phân của nhau?

Lời giải:

– Những chất đồng đẳng của nhau là:

+ a; d;e (là những anken)

+ a; d;g

+ b;d;e

+ b; d; g

+ c; h và h; i (là những ankan)

– Những chât đồng phân của nhau là:

+ a; b vì đều với CTPT C4H8

+ e; g vì đều với CTPT C5H10

+ c; i vì đều với CTPT C5H12

Bài 6 (trang 102 SGK Hóa 11)

Viết công thức cấu tạo với thể với của những chất với công thức phân tử như sau: C2H6O, C3H6O, C4H10.

Lời giải:

Bài 7 (trang 102 SGK Hóa 11)

Những công thức cấu tạo nào dưới đây biểu thị cùng một chất?

Lời giải:

(I); (III) và (IV) là cùng một chất. Đều với công thức là CH3CH2OH. (II) và (V) là cùng một chất, đều với công thức là CH2Cl2

Bài 8 (trang 102 SGK Hóa 11)

Lúc cho 5,30 gam hỗn hợp gồm etanol C2H5OH và propan-1-ol CH3CH2CH2OH tác dụng với natri (dư) thu được 1,12 lít khí (đktc).

a. Viết phương trình hoá học của những phản ứng xảy ra.

b. Tính thành phần phần trăm khối lượng của mỗi chất trong hỗn hợp.

Lời giải:

a) 2C2H5OH + 2Na → 2C2H5ONa + H2↑     (1)

2CH3-CH2-СН2-ОН + 2Na → 2CH3-CH2-СН2-ONa + H2↑     (2)

b) Gọi số mol của etanol là x của propan-1-ol là y (mol)

Theo (1) và (2) ta với hệ phương trình:

Trắc nghiệm Hóa học 11 Bài 22 với đáp án

Bài 1: Số công thức tạo mạch với thể với ứng với công thức phân tử C5H10 là

A. 5

B. 5

C. 3

D. 4.

Lời giải

Đáp án: B

Bài 2: Số công thức cấu tạo với thể với ứng với những công thức phân tử C3H7Cl là

A. 1

B. 2

C. 3

D. 4.

Lời giải

Đáp án: B

Bài 3: Số công thức cấu tạo với thể với ứng với những công thức phân tử C4H9Cl là

A. 5

B. 2

C. 3

D. 4.

Lời giải

Đáp án: D

Bài 4:. Số công thức cấu tạo với thể với ứng với những công thức phân tử C3H6Cl2 là

A. 5

B. 2

C. 3

D. 4.

Lời giải

Đáp án: D

Bài 5: Số công thức cấu tạo với thể với ứng với những công thức phân tử C3H8O là

A. 1

B. 2

C. 3

D. 4.

Lời giải

Đáp án: C

Bài 6: Số công thức cấu tạo với thể với ứng với những công thức phân tử C4H10O là

A. 8

B. 6

C. 7

D. 5.

Lời giải

Đáp án: C

Bài 7: Trong số những chất : C3H8, C3H7Cl, C3H8O và C3H9N ; chất với nhiều đồng phân cấu tạo nhất là

A. C3H7Cl

B. C3H8 C.

C3H9N

D. C3H8O.

Lời giải

Đáp án: C

Bài 8: Chất nào sau đây trong phân tử chỉ với liên kết với liên kết đơn?

A. C2H4

B. C2H2

C. C6H6

D. C2H6.

Lời giải

Đáp án: D

Bài 9: Chất nào sau đây trong phân tử với liên kết đôi?

A. C2H4

B. C2H2

C. C3H8

D. C2H5OH.

Lời giải

Đáp án: A

Bài 10: Chất nào sau đây với phân tử với liên kết ba?

A. C2H4

B. C2H2

C. CH4

D. CH3OH.

Lời giải

Đáp án: B

Bài 11: Cặp chất nào sau đây là đồng phân của nhau?

A. C2H5OH, CH3OCH3

B. CH3OCH3, CH3CHO.

C. CH3OH, C2H5OH

D. CH3CH2Cl, CH3CH2OH

Lời giải

Đáp án: A

Bài 12: Cặp chất nào sau đây là đồng đẳng của nhau ?

A. CH3OH, CH3OCH3

B. CH3OCH3, CH3CHO.

C. CH3OH, C2H5OH

D. CH3CH2OH, C3H6(OH)2.

Lời giải

Đáp án: C

Bài 13: Số công thức cấu tạo với thể với ứng với những công thức phân tử C4H10 là

A. 1

B. 2

C. 3

D. 4.

Lời giải

Đáp án: B

Bài 14: Số công thức tạo mạch hở với thể với ứng với công thức phân tử C4H8 là

A. 1

B. 2

C. 3

D. 4.

Lời giải

Đáp án: C

******************

Trên đây là nội dung bài học Hóa học 11 Bài 22: Cấu trúc phân tử hợp chất hữu cơ do THPT Lê Hồng Phong soạn bao gồm phần lý thuyết, giải bài tập và những thắc mắc trắc nghiệm với đáp án đầy đủ. Kỳ vọng những em sẽ nắm vững tri thức về Cấu trúc phân tử hợp chất hữu cơ. Chúc những em học tập thật tốt và luôn đạt điểm cao trong những bài thi bài rà soát trên lớp.

Soạn bởi: Trường THPT Lê Hồng Phong

Chuyên mục: Hoá học 11

Leave a Comment

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *