Số nhóm chức este là gì

  • I.Tổng hợp lý thuyết este lipit
  • 1.Cấu tạo, phân loại este 
  • 2. Danh pháp
  • 3. Khái niệm, phân loại của Lipit
  • II.Bài tập vận dụng lý thuyết este
  • 1. Phương pháp giải bài tập este
  • 2. Bài tập vận dụng hóa 12 este
  • Video liên quan

trong: Hóa học, Hóa học lớp 12

Xem mã nguồn

Trong hóa học, este là hợp chất hữu cơ với nhóm hữu cơ (với ký hiệu R' trong bài này) thay vì một nguyên tử hiđrô trở lên trong axit cacboxylic. Phân tử axít cacboxylic với một nhóm chức –COOH, từ đó hiđrô (H) với thể phân tích ra thành ion H+.

I. Khái niệm

- Este là sản phẩm thu được lúc thay thế nhóm OH trong axit cacboxylic bằng nhóm OR. - Công thức tổng quát của một số loại este hay gặp:     + Este no, đơn chức, mạch hở: CnH2n+1COOCmH2m+Một hay CxH2xO2 (n ≥ 0; m ≥ 1; x ≥ 2).     + Este đơn chức: CxHyO2 hoặc RCOOR’ (x ≥ 2; y ≥ 4; y chẵn; y ≤ 2x):

(Cấu tạo của este đơn chức)     + Este của axit đơn chức và Ancol đa chức: (RCOO)xR’.     + Este của axit đa chức và Ancol đơn chức: R(COOR’)x.     + Este của axit đa chức và Ancol đa chức: Rt(COO)xyR’x. Lưu ý rằng số chức este là bội số chung nhỏ nhất của số chức ancol và số chức axit.

II. Danh pháp
1. Tên thay thế

Gốc Ancol + tên thay thế của axit (đổi đuôi ic thành đuôi at).

2. Tên thường

Gốc Ancol + tên thường của axit (đổi đuôi ic thành đuôi at)

III. Tính chất vật lí

- Thường là chất lỏng dễ bay tương đối với mùi thơm dễ chịu của trái cây. - Nhẹ hơn nước, ít tan trong nước, dễ tách chiết bằng phễu chiết. - Nhiệt độ sôi của este thấp hơn nhiều so với nhiệt độ sôi của những axit và Ancol với cùng số nguyên tử C vì giữa những phân tử este ko với liên kết hiđro. - Là dung môi tốt để hòa tan những chất hữu cơ.

IV. Tính chất hóa học
1. Phản ứng thủy phân

Ry(COO)xyR’­x + xyH2O ↔ yR(COOH)x + xR’(OH)y - Phản ứng thực hiện trong môi trường axit loãng và được đun nóng. - Muốn tăng hiệu suất của phản ứng thủy phân este phải sử dụng dư nước và sử dụng chất xúc tác axit, đun nóng hỗn hợp phản ứng. - Nếu ancol sinh ra ko bền thì phản ứng xảy ra theo một chiều.

2. Phản ứng thủy phân trong môi trường kiềm (phản ứng xà phòng hóa)

Ry(COO)xyR’­x + xyNaOH → yR(COONa)x + xR’(OH)y - mchất rắn sau phản ứng = mmuối + mkiềm dư. - Với este đơn chức: neste phản ứng = nNaOHphản ứng = nmuối = nancol.

3. Phản ứng khử este bởi LiAlH4 tạo hỗn hợp ancol
4. Một số phản ứng riêng

- Este của ancol ko bền lúc thủy phân hoặc xà phòng hóa ko thu được ancol: RCOOCH=CH2 + H2O → RCOOH + CH3CHO - Este của phenol phản ứng tạo ra hai muối và nước: RCOOC6H5 + 2NaOH → RCOONa + C6H5ONa + H2O - Este của axit fomic (HCOO)xR với khả năng tham gia phản ứng tráng gương. (HCOO)xR + 2xAgNO3 + 3xNH3 + xH2O → (NH4CO3)xR + 2xAg + 2xNH4NO3 - Nếu este với gốc axit hoặc gốc Ancol ko no thì este đó còn tham gia được phản ứng cùng, phản ứng trùng hợp và phản ứng oxi hóa ko hoàn toàn. CH2=CH-COOCH3 + Br2 → CH2Br-CHBr-COOCH3 nCH2=C(CH3)COOCH3 → (-CH2-C(CH3)(COOCH3)-)n                                        (Poli(MetylMetacrylat) - Plexiglass - thủy tinh hữu cơ) nCH3COOCH=CH2 → (-CH2-CH(OOCCH3)-)n                                              (poli(vinyl axetat) - PVA)

V. Điều chế
1. Thực hiện phản ứng este hóa giữa ancol và axit

yR(COOH)x + xR’(OH)y ↔ Ry(COO)xyR’x + xyH2O (H+, t0)

2. Thực hiện phản ứng cùng giữa axit và hiđrocacbon ko no

RCOOH + C2H2 → RCOOCH = CH2

3. Thực hiện phản ứng giữa muối Na của axit và dẫn xuất halogen

RCOONa + R’X → RCOOR’ + NaX (xt, t0)

4. Thực hiện phản ứng giữa phenol và anhidrit axit

(RCO)2O + C6H5OH → RCOOC6H5 + RCOOH

VI. Nhận mặt este

- Este của axit fomic với khả năng tráng gương. - Những este của ancol ko bền bị thủy phân tạo anđehit với khả năng tráng gương. - Este ko no với phản ứng làm mất màu dung dịch Brom

- Este của glixerol hoặc chất béo lúc thủy phân cho sản phẩm hòa tan Cu(OH)2.

Dưới đây là bài viết tổng hợp lý thuyết este và những bài tập vận dụng mà Kiến Guru muốn san sớt tới độc giả. Bài viết gồm Hai phần chính : phần lý thuyết và bài tập. Lý thuyết được Kiến tổng hợp đầy đủ và chi tiết từ cấu tao, phân loại cho tới danh pháp hay tính chất vật lý. Phần bài tập là những bài tập cơ bản giúp độc giả hiểu sâu hơn về este. Mời những độc giả cùng tham khảo bài viết:

I.Tổng hợp lý thuyết este lipit

1.Cấu tạo, phân loại este 

a. Cấu tạo

    Lúc ta thay nhóm –OH ở trong nhóm cacboxyl của axit cacboxylic bằng nhóm –OR thì sẽ được este.

    Este thuần tuý với công thức cấu tạo như sau:

    Este là dẫn xuất của axit cacboxylic. Một vài dẫn xuất khác của axit cacboxylic với công thức cấu tạo như sau:

b. Phân loại:

Este no, đơn chức:

    Công thức phân tử: CmH2mO2 hay CnH2n + 1COOCn'H2n' + 1

    Với m ≥ 2; m = n + n’ + 1; n ≥ 0, n’ ≥ 1.

 Este ko no, đơn chức:

   Este đa chức

        + Tạo bởi axit đơn chức và rượu đa chức có dạng: (RCOO)mR’ (nếu gốc R’ là gốc glixerol thì este có dạng lipit (RCOO)3C3H5 với R là gốc axit béo).

        + Tạo bởi axit đa chức và rượu đơn chức có dạng:

    R(COOR’)n (n ≥ 2; R ≥ 0).

        +) Tạo bởi axit đa chức R(COOH)n và rượu đa chức R’(OH) có dạng Rm(COO)nmR’n.

    Nếu m = n thì tạo este vòng có dạng R(COO)nR’.

2. Danh pháp

    Tên este = Tên của gốc hiđrocacbon R’ + tên của anion gốc axit (đuôi at)

    - Tên Một số gốc axit thường gặp:

    HCOOH: Axit Fomic ⇒ HCOO-: Fomat

    CH3COOH: Axit Axetic ⇒ CH3COO-: Axetat

    CH2=CHCOOH: Axit Acrylic ⇒ CH2=CHCOO-: Acrylat

    C6H5COOH: Axit Benzoic ⇒ C6H5COO-: Benzoat

    - Tên gốc R’:

    CH3-: metyl; C2H5-: etyl; CH2=CH-: Vinyl

    Ví dụ

a. Với ancol đơn chức R’OH:

    Tên este = tên của gốc hidrocacbon R’+ tên của gốc axit (đổi đuôi ic thành at)

    Ví dụ:

    CH3COOC2H5: etyl axetat

    CH2=CH-COO-CH3: metyl acrylat

b. Với ancol đa chức:

    Tên este = tên của ancol + tên của gốc axit

    Ví dụ: (CH3COO)2C2H4: etylenglicol điaxetat

c. Với axit đa chức

    Gọi theo tên riêng của từng este.

    Ví dụ:  C3H5(COOC17H35)3: tristearin (C17H35COOH: axit stearic)

3. Khái niệm, phân loại của Lipit

a. Khái niệm

    Lipit là những hợp chất hữu cơ với trong tế bào sống và ko hòa tan trong nước nhưng chúng  tan trong những dung môi hữu cơ ko với khả năng phân cực như: ete, cloroform, xăng dầu.

b. Phân loại

c.Cấu tạo

    - Lipit là este của glixerol cùng với các axit béo thì sẽ hay gọi là glixerit.

    Hoặc C3H5(OCOR)3 (lúc R1 ≡ R2 ≡ R3)

    - Các axit béo trong thành phần chất béo, thường:

        +) Có mạch cacbon ko nhánh.

        +) Tổng số nguyên tử cacbon là số chẵn (16,18,...).

    - Chất béo chứa các gốc axit béo no (mỡ động vật) thường ở dạng rắn, còn chất béo chứa các gốc axit ko no (dầu thực vật) ở dạng lỏng.

    - Chất béo ko tan trong nước, nhẹ hơn nước, nhưng tan được trong các dung môi hữu cơ như benzen, rượu,...

    - Chất béo động vật

    - Chất béo thực vật

   -  Một số chất béo thường gặp:

II.Bài tập vận dụng lý thuyết este

1. Phương pháp giải bài tập este

Bài 1: Dãy nào sau đây được xếp đúng theo trật tự nhiệt độ sôi của những chất tăng dần?

Hướng dẫn:

    Để so sánh nhiệt độ sôi của những hợp chất hữu cơ thì:

    - Trước hết phải so sánh những hợp chất với khả năng tạo liên kết hidro (liên kết hidro liên phân tử) và độ bền của những liên kết này.

    - Những hợp chất ko tạo được liên kết hidro thì phải so sánh phân tử khối của chúng.

Bài 2: Cho glixerol (glixerin) tác dụng với hỗn hợp hai axit béo C17H35COOH và C15H31COOH thì số loại trieste được tạo ra tối đa là:

A. 6                       B. 3                           C. 5                           D. 8

Hướng dẫn:

    Vì với Hai loại glixerit thuần tuý và 4 loại phức tạo gồm glixerit với hai gốc axit R1 và Một gốc axit R2; loại gồm hai gốc axit R2 và một gốc axit R1 (trong mỗi loại này gồm hai loại khác nhau là hai gốc axit giống nhau ở kế cận nhau và hai gốc axit giống nhau ko kế cận nhau).

   Đáp án A

Bài 3: Câu nào sau đây sai?

A. Chất béo ở điều kiện thường là chất rắn

B. Chất béo nhẹ hơn nước.

C. Chất béo ko tan trong nước, tan trong những dung môi hữu cơ

D. Chất béo với nhiều trong tự nhiên.

Hướng dẫn:

 Chất béo ở điều kiện thường , với thể là chất rắn (tristearin) hoặc chất lỏng (triolein)

 Đáp án: A

2. Bài tập vận dụng hóa 12 este

Câu 1: Hợp chất este là

A. CH3CH2Cl.                  B. HCOOC6H5.

C. CH3CH2NO3.               D. C2H5COOH.

Hướng dẫn:

Nhóm chức của este là – COOR (R là gốc hiđrocacbon ) → HCOOC6H5 là este

 Đáp án B

Câu 2: Chất ko phải là este là

A. HCOOCH=CH2.              B. HCOOCH3.

C. CH3COOH.                      D. CH3COOCH3.

Hướng dẫn:

Nhóm chức của este là –COOR (R là gốc hiđrocacbon) → HCOOCH = CH2, HCOOCH3, CH3COOCH3 đều là este → Loại đáp án A, B, D

→ CH3COOH ko là este

 Đáp án C

Câu 4: Công thức tổng quát của este no, đơn chức, mạch hở là

A. CnH2nO (n ≥ 1).              B. CnH2nO2(n ≥ 1).

C. CnH2nO2(n ≥ 2).              D. CnH2nO3(n ≥ 2).

Hướng dẫn:

Công thức tổng quát của este no, đơn chức, mạch hở là CnH2nO2 (n ≥ 2)

 Đáp án C

Trên đâu là toàn bộ lý thuyết este cũng như những bài tập vận dụng lý thuyết. Mong rằng bài viết sẽ giúp ích ít nhiều cho độc giả hiểu chi tiết, đầy đủ hơn cũng như giúp ích trong việc giải nhanh những bài tập về este. Ngoài ra những bạn với thể tham khảo thêm nhiều bài viết khác trên trang của Kiến Guru. Chúc những bạn học tập thật tốt.

Leave a Comment

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *